Zaza tesbihleri, günümüzde sadece bir ibadet aracı veya aksesuar olmaktan çok, köklü bir geçmişi yansıtan tesbihlerdir. Genellikle doğal malzemelerden ve özel işçiliklerle üretilen bu tesbihler, basit bir sayma aracı olmanın ötesinde, Zaza kimliğinin ve inanç sisteminin önemli bir parçası olarak görev yapar.

Tesbih yapımında doğal taşlar, ağaçlardan üretilen malzemeler, cam ve metaller, fiber malzemelerinin yanı sıra hayvansal malzemeler de sıklıkla kullanılmaktadır. Geçmişten günümüze insanlar, tesbih yapımında bulundukları coğrafya ve yaşam alışkanlıklarına göre malzeme üretirken, hayvansal malzemeler de çeşitli sebeplerden dolayı uzun yıllardır tesbih üretiminde yer almıştır.

Farklı din ve kültürlerde kullanılan, birçok tür ve çeşidi bulunan tesbih, genellikle yuvarlak veya oval şekilli bir araçtır. İslam dünyasında zikir ve dua etmek için yaygın olarak kullanılan tesbihler, Budizm, Hinduizm ve bazı Hristiyan mezheplerinde de meditasyon ve dua amacıyla kullanılır.

Tesbihler, yüzyıllar boyunca ibadet amacıyla kullanılsa da, özellikle Osmanlı İmparatorluğu döneminde sadece bir dini araç olmaktan çıkıp sosyal hayatın vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Hem kadınlar hem de erkekler tarafından kullanılan tesbihler, 15. yüzyıldan itibaren çeşitli malzemelerden üretilmeye başlanmış ve işlemeler ile süslemelerle bir statü simgesi olarak rol almıştır.

Oltu taşı tesbih, estetik görünümü ve mistik özellikleriyle tesbih meraklılarının en çok tercih ettiği modeller arasında yer alıyor. Türkiye'nin Erzurum ilinin Oltu ilçesine özgü olan bu taş, dünyada eşi benzeri az bulunan bir taş olup, yapılan tesbihler dünyanın dört bir yanından ilgi görüyor.

Namaz tesbihi, İslam dininde hem adet hem de bir ibadet aracı olarak kullanılmaya devam etmektedir. Namazların ardından okunması sünnet olan tesbih dualarının sayılarını saymakta kolaylık sağlayan tesbihler, şekilleri, üretildikleri malzemeler, süslemeleri ve imamelerindeki ayrıntılarla göründüğünden çok daha karmaşık bir yapıya sahiptir.

Kazaz, geçmiş dönemde oldukça popüler olan ancak modern üretim tekniklerinin yaygınlaşmasıyla artık günlük hayatta kullanımdan kalkan ipek işleme sanatını icra eden kişiye denir. Sadece bir el sanatı değil, aynı zamanda kültürel miras olan kazazlık, geçmişten günümüze uzanan estetik anlayışın ve el becerisinin bir yansımasıdır.

Estetik görünümü ve dayanıklılığı ile dikkat çeken katalin tesbih, özel bir reçine türü olan katalin maddesinden üretilmiş bir tesbih türüdür. Son derece şık bir görünüme sahip olan bu tesbihler, günümüzde nadir bulundukları için özellikle koleksiyonerlerin seçkileri arasında yer alır.